MÜZİK EĞİTİMİ VE MÜZİKOLOJİ

 

     Y.Doç. Dr. Mustafa Hilmi Bulut

Cumhuriyet Ünv. Eğt.Fak.

GSEB-MEABD-Sivas

 

* Cumhuriyetimizin 80. Yılında Müzik

Sempozyumu, 30-31 Ekim 2003,

İnönü Üniversitesi, Malatya

Bildiriler,s.285-289.

 

MÜZİK EĞİTİMİ

“Bireye, kendi yaşantısı yoluyla amaçlı olarak belirli müziksel davranışlar kazandırma” “bireyin müziksel davranışında kendi yaşantısı yoluyla amaçlı olarak belirli değişikliler oluşturma” ya da “bireyin müziksel davranışını kendi yaşantısı yoluşla amaçlı olarak değiştirme veya geliştirme” (Uçan, 1994) süreci olarak tanımlanmakta olan müzik eğitimi bilindiği gibi “genel”, “özengen” ve “mesleki” olmak üzere üç farklı düzeyde gerçekleştirilmektedir.

Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümlerinde Müzik Eğitimi Ana Bilim Dalı adı altında müzik öğretmeni yetiştirmek amacıyla sürdürülmekte olan müzik eğitim, “hazırlama” ve “biçimlendirme” süreciyle gerçekleştirilmektedir. Lisans düzeyinde yapılan “hazırlama” ve “biçimlendirme” sürecini, lisans üstü düzeyde yapılan “uzmanlaştırma” ve “geliştirme” süreçleri izlemektedir. Bu çalışma, lisans düzeyinde yapılmakta olan “hazırlama” ve “biçimlendirme” süreçlerinde yer alan derslerle sınırlıdır.

“Müzik eğitiminin amacı Sanat ürünlerini çeşitli araçlarla eğitime aktararak, gençleri bu yolla iyi ve güzele yönlendirmektir” (Gedikli, 1999) deyişiyle Gedikli, müzik eğitimi bölümlerinin sanatçı yetiştiren kurumlardan daha farklı nitelendirmeleri gerektiğini vurgulamaktadır. Bu görüş doğrultusunda müzik öğretmenliği programlarınca uygulanmakta olan dersler ile konservatuarların müzikoloji bölümleri ile güzel sanatlar fakültelerinin müzikoloji bölümleri ders programlarının karşılaştırılmalarındaki mantık daha iyi anlaşılacaktır”.

MÜZİKOLOJİ

New Grove Dictionary For Musiç And Musician” adlı müzik ansiklopedisinde, müzikoloji sözcüğü iki farklı biçimde tanımlanmaktadır. Bunlardan birisi müzikolojiyi müziği mantıksal yöntemlerle araştıran bir disiplin olarak ele alırken, diğeri  müzikolojiyi müziğin bir dalı bir bilgi alanı olarak görmektedir. (Ve Müzik, Sayı 5, s.44)

Yunanca’dan gelme bir sözcük olan “logi”nin kökü “lügat” sözcüğüne dayanır; bu sözcük de söz söylemek anlamına gelmektedir. Teknoloji sözcüğünün kökeni de Yunanca olup, sanat anlamına gelen “thekne” ile söz söylemek anlamına gelen “logos” sözcüklerinin birleşiminden “Sanatlar üzerine söz söyleme” temeline dayanmaktadır. Bu yaklaşımdan yola çıkıldığında “müzikoloji” müzik üzerine söz söyleme, müzikolog ise müzikten haber veren anlamında yorumlanabilir.Müzikolojinin bir başka tanımı ise “Müzik sanatını fiziksel, psikolojik, estetik ve kültürel fenomen olarak araştırmayı hedefleyen bilim alanı” (Ve Müzik, Sayı 5, s.44) olduğu şeklindedir.

Bu tanımlardan yola çıkarak, müzikolojinin bir tanımı da şöyle yapılabilir, Müzik alanında var olan kuramların (yapılan bilimsel araştırmalar ve deneysel çalışmalar sonucunda doğruya en yakın olduğu kabul edilen varsayımlar) geliştirilmesi, ya da tamamen yok edilerek yerlerine yenilerinin konulmasına yönelik, yapılan bilimsel araştırmalar, deneysel çalışmalar ve bunların belgelenmesi. Pisagor’dan beri müzik bilimi, diğer bilim dalların arasında yerini korumakta olup matematik ve bugün doğa bilimleri olarak bildiğimiz bilimlerle birlikte anılmaktadır. Buna iyi bir örnek olarak; Boethius’un dört matematik disiplini olarak adlandırıldığı aritmetik, geometri, astronomi ve music’ini gösterebiliriz. Görüldüğü gibi Boethius müziği, aritmetik, geometri ve astronomi bilimleri arasında göstermekte ve dört matematik disiplininden biri olarak nitelendirmektedir. 1950’lere kadar “karşılaştırmalı müzikoloji” olarak bilinen müzik bilimi 1900’lü yıllarda Hornbostel’in bu terime karşı çıkmasına rağmen 1950’lere kadar aynı adla süregelmiştir. 1941 yılı4nda Haydon tarafından ortaya atılan “Karşılaştırmalı müzikoloji terimi tam olarak tatmin edici değildir” sözü ile bu terimin değişmesi yoğun bir şekilde tartışılmaya başlanmıştır. Bundan kısa bir süre sonra Hollandalı bilim adamı Jaap Kunst’ın “Musicologika” adlı eserinde, karşılaştırmalı müzikolojinin yerini alacak olan kavramın “Etno-Müzikoloji” olacağı ortaya konuldu.

“Bilimimizin adı –Karşılaştırmalı Müzikoloji- aslında pek de karakteristik değil; diğer bilimlerden daha fazla karşılaştırmıyor. Bu yüzden kitabın başlıkları sayfasında yer alan "Etno Müzikoloji” daha iyi bir isimdir. (Kunst, 1950, s.7) Kunst, Etno-müzikolojiyi bütün batı dışı kültürlerin müziklerinin ve müzik enstrümanlarının incelenmesi olarak niteler ve tanımlamasını daha sonra şu şekilde yapar. “Batı sanat ve popüler müziği dışında, insanlığın bütün kültürel katmanlarındaki geleneksel müzik ve müzik enstrümanlarının incelenmesi; fakat özellikle kabilesel müzik ve halk müziğinin ve her çeşit batı dışı sanat müziğinin incelenmesi” (1959, s.1 Aktaran : Merriam, 1977) Kunst’ın bu tanımlamasına göre müzik türlerinin sınıflandırılma biçimleri ise; geleneksel (tradational), kabilesel (Tribal), halk (folk), batı dışı sanat müziği ve batı eğlence müziği olmak üzere beş gurupta görülür.

Buraya kadar, etno-müzikoloji ve müzik eğitim hakkında kapsadıkları alanlar yönünde açıklamalarda bulunulmuştur. Şimdi de Müzik Eğitimi Bölümleri müzikoloji Bölümlerinden alınmış olan program örneklerini karşılaştırmaya çalışalım. Bu karşılaştırma, 2002-2003 öğretim yılında işlenmekte olan derslerle sınırlı tutulacaktır.

 

MÜZİK ÖĞRETMENLİĞİ-DEVLET KONSERVATUVARI MÜZİKOLOJİ VE GSF MÜZİKOLOJİ BÖLÜMLERİNİN YARI YILLARA GÖRE LİSANS EĞİTİM PROGRAMLARI