MÜZİK EĞİTİMİ BÖLÜMLERİNİN GİRİŞ-YETENEK SINAVLARINA BAŞVURAN ADAYLARIN

 MÜZİKSEL İŞİTME-YİNELEME SINAVINDAKİ SORU TİPLERİNE GÖRE

BAŞARI  DURUMLARININ  BELİRLENMESİ

 

 

* Cumhuriyetimizin 80. Yılında Müzik

Sempozyumu, 30-31 Ekim 2003,

İnönü Üniversitesi, Malatya

Bildiriler,s.232-239.

GİRİŞ

 

Müzik eğitimi veren kurumların öğrenci alımı, bu alana ilgi duyan yetişmiş, kısmen yetişmiş ya da hiç yetişmemiş adayların sınanması ve değerlendirilmesi sonucunda yapılır. Bunun için bu kurumlarda öğrencilerin müziğe yatkınlık derecelerini anlamaya yönelik sınavlar geliştirilmiştir. Zaman içerisinde bu sınavlar kapsam ve içerik yönünden gelişme, değişme göstermiştir. Zaman zaman tek aşamalı işitme-yineleme sınavı, iki aşamalı  işitme-yineleme sınavı ya da müziksel algılama testine ek olarak işitme-yineleme sınavı biçiminde uygulanmıştır. Yapılış biçimi ne olursa olsun bütün bu sınavların yapılış amacı baş vuran adaylar içerisinden belirlenen kontenjana uygun sayıdaki en başarılı adayları saptamaya yöneliktir. Bu sınavların biçimi ve soruların zorluk dereceleri aday sayısındaki yoğunluk, adayların ön yetişme durumları, kurumların hedefledikleri programlara göre değişme göstermektedir. Bu araştırma 2000-2001 öğretim yılında Türkiye’de farklı bölgelerdeki üç müzik eğitimi bölümünün uyguladığı giriş yetenek sınavlarından elde edilen verilere dayalı olarak yapılmıştır.

 

Araştırmanın Amacı :

Araştırmanın amacı; müzik eğitimi bölümlerinin giriş yetenek sınavlarının işitme-yineleme bölümünde sınavın alt boyutlarını oluşturan sorulara alınan yanıtlardan yola çıkarak adayların hangi tip sorularda ne kadar başarılı olduklarını belirlemektir. 

 

Araştırmanın Önemi :       

Gerek alan uzmanları, gerekse uzman olmayan fakat müziğin diğer alanlarında uzman olan kişiler tarafından yapılan bu sınavların Müzik Eğitimi Bölümlerine öğrenci seçerken öğrenci kaynaklarının işitsel özelliklerini ortaya çıkarıp, hazırlanacak soruların bu özelikler dikkate alınarak gözden geçirilmesinin sağlanması bakımından önemlidir. Uygulanan sınavlarda soru tiplerinin ne denli işleyip işlemediğini ortaya çıkarması beklendiğinden dolayı da ayrıca önemlidir.

 

YÖNTEM

 

Bu bölümde; evren ve örneklem, verilerin toplanması ve çözümlenmesi, verilerin analizi ile ilgili çalışmalar yer almaktadır.

 

Evren ve Örneklem :

Bu araştırmanın evreni Ankara Gazi üniversitesi Gazi  Eğitim Fakültesi Müzik Eğitimi Bölümü, Erzurum Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Müzik Eğitimi Bölümü, Urfa Harran  Üniversitesi Fen Edebiyat  Fakültesi Müzik Eğitimi bölümlerinin yapmış oldukları 2000-2001 Eğitim-Öğretim yılı giriş yetenek sınavlarıdır.Bu evren çalışma evreni olup, aynı zamanda araştırmanın örneklemini teşkil eder.Örneklem bulgularının bir evrene genellenmesi söz konusu değildir.Bu ilkeden hareketle yapılan veri analizi, grupların gözlenen istatistiksel bulgularının sadece betimsel düzeyde yorumlanması ile sınırlandırılmıştır.

 

Tablo 1. Örneklem Gruplarını Oluşturan Öğrenci Sayısı.

 

Verilerin Toplanması  ve Çözümlenmesi :

Bu araştırmada; Ankara, Erzurum, Urfa Müzik Eğitimi Bölümlerine ait sınav yönergeleri, konu ile ilgili yazılar ve araştırmalar incelenmiş, veriler kaynak tarama yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma için gerekli tüm veriler 2000-2001 Eğitim- Öğretim yılının giriş sınav sonuçlarıdır.

 

Giriş yetenek sınavlarında adaylara yöneltilen müziksel işitme-yineleme bölümünün alt boyutlarını oluşturan soru tipleri öncelikle başaran, başaramayan ve genel başarı durumu çizelgeleri; “tabarak sunulmuştur.

 

Verilerin Analizi :

Elde edilen bilgiler ışığında adayların giriş sınavlarındaki başarı ve başarısızlık durumları incelenmiştir. Sınava giren 732 adayın almış  olduğu  notlar  incelenerek başarı durumları hakkında somut bilgiler elde edilmiştir.

 

Verilerin çözümlenmesinde betimsel tekniklerden ( “Delphi: İstatistiki veriler”, “Excel : Grafik”, “Word: yazım” ) yararlanılmıştır. Bulgular ( n ) birey sayısı, (%) yüzde ile ifade edilmiştir.

 

BULGULAR  VE  YORUM

 

Tablo 2.Tek Ses İşitmede Genel Başarı Durumu.

 

Bu sonuca göre tek sesleri tekrarlamada adayların oldukça başarılı kabul edilecek bir oran etrafında kümeleştiklerinden bu soru tipinin çok seçici olduğunu söylemek güçleşmektedir. Bu soru tipinin giriş sınavlarının yalnız birinci aşamasında yer alması ya da hiç  yer almaması da bu düşünceyi doğrular niteliktedir.

 

Tablo 2.1.Tek Ses İşitmede Soruların Tamamına Verilen Doğru Yanıtlara Göre   Başarı Durumu.

 

Bu sonuca göre tek ses sorularının tamamına verilen  yanıtlardaki başarı oranının çok yüksek oluşu adayların, bu soru tipine çok iyi hazırlandıklarını ve  bu alandan yeterince birbirlerini eleyemedikleri görülmektedir.

 

Tablo 3. İki Ses İşitmede Aralıklara Göre Genel Başarı Durumu.

 

Tablodan da  anlaşıldığı gibi seslerin birbirlerine çok yaklaştığı ya da uzaklaştığı aralıklarda (B2 ve k7) duyulmada başarı oranının en düşük değerlerde gerçekleştiği, büyük üçlüden başlayıp küçük altılıya uzanan dilimlerdeki aralıklarda başarı oranının yüksek değerlerde gerçekleştiği görülmektedir. Ayrıca başarı oranının yüksek çıktığı bu aralıklarda başarı grafiğinin mesafe genişledikçe giderek düştüğü gözlenebilmektedir.

 

Tablo 3.1.İki Ses İşitmede Aralıkların Tınısal Özelliklerine Göre Başarı Durumu.

 

Tabloda aralıkların tınısal özelliklerinin, duyulma oranlarında etkili olduğu görülmektedir. Uyumlu ya da uyumsuz grubun karakteristik aralıklarında duyma oranında düşme izlenmektedir. Mükemmel kaynaşma olarak kabul edilen beşli aralıkta ikinci sesin varlığının adaylarca yeterince fark edilmediği görülmektedir. Yakın,orta ya da uzak mesafede de olsa uyumsuz tınıların adaylarca daha zor algılandığı söylenebilir. Türk müziği armoni sisteminde dörtlü aralığının çözüm olarak kabul edilmesi ve geleneksel çalgılarımızdan bir çoğunun akort sisteminde yaygın olarak kullanılan bir aralık olmasının bu soru tipinde başarının yükselmesinde etkili olduğu düşünülebilir.

 

Tablo 4.Üç  Ses İşitmede Genel Başarı Durumu.

 

Üç ses işitmede akor seslerinin arpejlenmesindeezgisel oluşlarına göre başarı oranlarının değiştiği söylenebilir. Her grup içindeki akorlardan  minör olanların majör olanlara kıyasla adaylar tarafından daha rahat algılandığı izlenmektedir. Beşinci sırada izlenen majör birinci çevirim (M3/6),  altıncı sırada izlenen dört-yedi (4/7) ve yedinci sırada izlenen eksik beşli (-5) akorlarının duyulma yüzdelerindeki düşüklük nedeniyle adayları oldukça zorladığı, bu nedenle eleme sınavları yerine seçme sınavlarında daha etkili olabileceği görülmektedir.

Tablo 4.1.Üç Ses İşitmede Majör-Minör Akorların Durumlarına Göre  Başarı   Durumu.

 

Başarı oranının belirgin olarak yüksek görüldüğü majör ve minör    temel (3/5) akorlarında, akorların temel ses üzerine kurulu olmalarının çok etkili olduğu söylenebilir. Majör ve minör ikinci çevirim (4/6) akorunun birinci çevirim (3/6) akoruna göre, duyulma oranının yüksek oluşunda  çevirimin arpejlendiğinde ezgiselliğinin etkili olduğu düşünülmektedir.

Tablo 4.2.Üç   Ses   İşitmede   Akorların     Yapılarına     Göre Başarı  Durumu.

 

Uyumlu grup akorları  içerisinde minör akorların % 16 gibi anlamlı sayılabilecek bir farkla majör akorlara göre adaylar tarafından daha kolay algılandığı, disonans akorların bu gruptan koparak çok daha zor algılandığı söylenebilir.

Tablo 5.Dört Ses İşitmede Genel Başarı Durumu.